Bu çalışma, Gülnaze Boboeva’nın “Deli Ruh” adlı şiirinde tarihsel hafıza, millî kimlik ve toplumsal aidiyet unsurlarının nasıl kurgulandığını incelemeyi amaçlamaktadır. Şiir, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından bağımsızlık sürecine giren Özbek toplumunda ortaya çıkan kültürel bilinçlenme bağlamında ele alınmıştır. Millet kavramı; ortak dil, kültür, soy ve tarih gibi unsurları paylaşan bireylerin kendilerini ait hissettikleri toplumsal bir yapı olarak değerlendirilmiştir. Şiirde öne çıkan tarihsel hafıza, özgürlük, milliyetçilik ve toplumsal aidiyet gibi kavramlar analiz edilmiş Büyük İskender, Boborahim Maşrap ve Şirok gibi tarihsel ve efsanevi şahsiyetlerin simgesel işlevleri üzerinde durulmuştur. Çalışmanın kuramsal temelini Romen Ingarden ve Nicolai Hartmann tarafından geliştirilen ontolojik çözümleme yöntemi oluşturmaktadır. Türk edebiyat eleştirisinde İsmail Tunalı’nın Sanat Ontolojisi adlı eseriyle sistematik bir çerçeveye kavuşturulan bu yöntem doğrultusunda nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve metin analizi tekniğinden yararlanılmıştır. İnceleme sonucunda, Boboeva’nın şiirinin yalnızca bireysel duygu ve düşünceleri yansıtan bir şiir olmadığı aynı zamanda kolektif belleği canlandırmayı, tarih bilinci oluşturmayı ve toplumsal bilinç geliştirmeyi amaçlayan çok katmanlı bir edebi yapı sunduğu belirlenmiştir. 

Ontolojik çözümleme, milliyetçilik, tarihsel bilinç, Deli Ruh, Gülnaze Boboeva

This study aims to examine how elements of historical memory, national identity, and social belonging are constructed in Gülnaze Boboeva’s poem “Deli Ruh.” The poem is analyzed within the context of the cultural awakening that emerged in Uzbek society as it entered the process of independence following the dissolution of the Soviet Union. The concept of “nation” is evaluated as a social structure in which individuals who share common elements such as language, culture, lineage, and history feel a sense of belonging. Key concepts highlighted in the poem—such as historical memory, freedom, nationalism, and social belonging—are analyzed, with particular emphasis on the symbolic functions of historical and legendary figures such as Alexander the Great, Boborahim Mashrap, and Shirok. The theoretical foundation of the study is based on the ontological analysis method developed by Roman Ingarden and Nicolai Hartmann. In line with this method, which was systematized in Turkish literary criticism through İsmail Tunalı’s work The Ontology of Art, a qualitative research approach was adopted, and text analysis techniques were utilized. The analysis concludes that Boboeva’s poetry is not merely a reflection of individual emotions and thoughts but presents a multi-layered literary structure aimed at reviving collective memory, fostering historical consciousness, and developing social awareness.

Ontological analysis, nationalism, historical consciousness, Deli Ruh, Gülnaze Boboeva