Edebî metinler, estetik işlevlerinin yanı sıra toplumların değer dünyasını, kültürel belleğini ve eğitim anlayışını yansıtan önemli kültürel aktarım araçlarıdır. Şiir ise imgesel ve metaforik anlatım özellikleri sayesinde soyut kavramların anlamlandırılmasına olanak sağlayan güçlü bir edebî türdür. Bu araştırmada, Azerbaycan edebiyatının önemli temsilcilerinden Bahtiyar Vahabzade’nin eğitim temalı şiirlerinde eğitimin kavramsal, pedagojik ve değer boyutlarının birlikte incelenmesi amaçlanmıştır. Nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilen çalışmada doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma materyalini, Bahtiyar Vahabzade’nin Eserleri: I. Cilt (1949–1959) adlı eserinde yer alan eğitim temalı yirmi iki şiir oluşturmaktadır. Veriler, Lakoff ve Johnson’ın (1980) Kavramsal Metafor Kuramı, Bernstein’ın (1990, 2000) Pedagojik Söylem Kuramı ve değerler eğitimi yaklaşımı doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular, Vahabzade’nin şiirlerinde eğitimin yalnızca bilgi aktarımına dayalı bir süreç olarak değil; bireysel gelişimi, karakter oluşumunu, kültürel aidiyeti ve toplumsal sorumluluğu destekleyen çok boyutlu bir yapı olarak kurgulandığını göstermektedir. Şiirlerde eğitim bir “yolculuk”; öğretmen “rehber ve yetiştirici”; okul “koruyucu ve dönüştürücü bir eğitim alanı”; kitap ve bilgi “eğitimin taşıyıcıları”; öğrenci ise “gelişen, ilerleyen ve toplumsallaşan bir özne” olarak kavramsallaştırılmıştır. Ayrıca “çalışkanlık”, “sorumluluk”, “sevgi”, “saygı”, “bilgiye değer verme”, “ana dili bilinci” ve “kültürel bağlılık” gibi değerlerin pedagojik söylemin önemli bileşenleri olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak Vahabzade’nin eğitim temalı şiirleri, eğitimi bireysel gelişim ile kültürel ve toplumsal sürekliliği bütünleştiren çok boyutlu bir eğitim anlayışı ortaya koymaktadır.

Bahtiyar Vahabzade, eğitim temalı şiirler, kavramsal metafor, pedagojik söylem, değerler eğitimi

Literary texts, in addition to their aesthetic functions, serve as important means of cultural transmission that reflect societies’ value systems, cultural memory, and conceptions of education. Poetry, through its imagery and metaphorical expression, provides a powerful literary medium for conceptualizing abstract phenomena. This study aims to examine the conceptual, pedagogical, and value-related dimensions of education in the education-themed poems of Bahtiyar Vahabzade, a prominent figure in Azerbaijani literature. The study was conducted within a qualitative research framework using document analysis. The study material consisted of twenty two education-themed poems included in Vahabzade’s Works: Volume I (1949–1959). The data were analyzed within the frameworks of Lakoff and Johnson’s (1980) Conceptual Metaphor Theory, Bernstein’s (1990, 2000) Theory of Pedagogic Discourse, and the values education approach. The findings indicate that education in Vahabzade’s poems is constructed not merely as a process of knowledge transmission but as a multidimensional structure that supports individual development, character formation, cultural belonging, and social responsibility. Education is conceptualized as a journey; the teacher as a guide and cultivator; the school as a protective and transformative educational space; books and knowledge as vehicles of education; and the student as a developing, progressing, and socializing subject. The findings further reveal that values such as diligence, responsibility, love, respect, appreciation of knowledge, mother-tongue awareness, and cultural commitment constitute important components of the pedagogical discourse. In conclusion, Vahabzade’s education-themed poems portray education as a multidimensional educational perspective integrating individual development with cultural and social continuity.

Bahtiyar Vahabzade, education-themed poems, conceptual metaphor, pedagogical discourse, values education